Artykuły
  • Register

Dzięki digitalizacji różne epoki historyczne stają się coraz bardziej znane i lepiej rozumiane. Na przykład ikonografia I wojny światowej znacznie poszerzyła się w ciągu ostatnich lat o nowe ucyfrowione materiały ciągle ukazujące się w Internecie.

Pewnie dziwnie to brzmi, jednak to właśnie dzięki strasznej i krwawej wojnie możemy dziś tak wiele dowiedzieć się o tym okresie historii naszego kraju.

Wśród prac dziesiątków fotografów wojskowych z polskiej, austriackiej czy rosyjskiej strony tamtego konfliktu zbrojnego jest seria fotografii, wykonanych przez znanego krakowskiego malarza, ilustratora i scenografa Stanisława Janowskiego.

Stanisław Janowski urodził się w Krakowie w 1866 r. Studiował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych oraz w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Monachium.

Będąc już znanym i cenionym malarzem, Janowski w 1901 r. poślubił Gabrielę Zapolską – naszą sławną wołyńską rodaczkę і popularną w owym czasie aktorkę i pisarkę. Projektował i malował kostiumy do sztuk teatralnych Zapolskiej oraz wykładał kostiumologię w szkole dramatycznej założonej przez nią w Krakowie. Reżyserował również jej przedstawienia i projektował scenografię. Po przeprowadzce do Lwowa kierował wędrownym teatrem Gabrieli Zapolskiej, dla którego malował dekoracje. W 1912 r. malarz został mianowany profesorem Wolnej Akademii Sztuki we Lwowie.

Znany malarz do Legionów Polskich wstąpił we wrześniu 1914 r., już po rozwodzie z Zapolską. Brał udział w walkach na Słowacji, w Małopolsce i w Karpatach, a w 1916 r. na Wołyniu, pełniąc funkcję komendanta oddziału sztabowego.

Pozostawił po sobie interesującą dokumentację fotograficzną przedstawiającą Polesie Wołyńskie i żołnierskie życie.

Cykl jego fotografii «Z życia legionisty» znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie i jest dostępny do przeglądania w Internecie.

Dzięki fotografiom Stanisława Janowskiego możemy zobaczyć, jak w owym czasie wyglądały cerkwie w Okońsku, Czewlu, Piasecznej, nieistniejący dziś klasycystyczny kościół w Bucyniu lub myśliwski pałac Sapiehów w Wielicku czy cmentarz w Wołczecku. Te zdjęcia świetnie pokazują, jak wyglądały obozy legionowe, umocnienia polowe i życie codzienne żołnierzy i miejscowej poleskiej ludności.

Janowski 1

Cerkiew Wniebowzięcia NMP w Okońsku

Janowski 2

Kościół Ofiarowania NMP w Bucyniu

Janowski 3

Myśliwski pałac Sapiehów w Wielicku

Janowski 4

Cerkiew św. Michała w Piasecznej zajęta na lazaret polowy

Janowski 5

Obóz w Piasecznej. Posiłek żołnierski

Janowski 6

Pułkownik Stanisław Szeptycki z grupą oficerów

Janowski 7

Uroczystość nominacji na wyższe stopnie wojskowe

Janowski 8

Przegląd oddziałów Legionów Polskich przez generała Friedricha von Bernhardiego w Czeremosznie

Wykonał również wiele fotografii portretowych swoim kolegom oraz malownicze ujęcia pułkowych koni, które go, jako zawołanego koniarza i świetnego jeźdźca, bardzo fascynowały.

Janowski 9

Por. Stanisław Rabiński

Janowski 10

Ppor. Tadeusz Grabowski

Janowski 11

Rtm. Władysław Belina-Prażmowski i rtm. Juliusz Ostoja-Zagórski

Janowski 12

Ćwiczenia konne ułanów 2 Pułku w Czewlu

Janowski 13

Oficerowie 2 Pułku Ułanów na maneżu

Janowski 14

Konie 2 Pułku Ułanów

Wiadomo, że niektóre fotografie posłużyły mu potem do rysunków, akwarel i obrazów olejnych.

Podczas postoju jego 2 Pułku Ułanów w Czewlu (obecnie rejon starowyżewski) wykonał mnóstwo zdjęć. Jedne z najciekawszych pochodzą ze wspólnej zabawy z miejscową ludnością i zostały wykonane w maju 1916 r. Później artysta ujął to na swoim obrazie, wykorzystując jednocześnie dwie fotografie.

Janowski 15

Janowski 16

Żołnierze 2 Pułku Ułanów na wiejskiej zabawie w Czewlu

Janowski 17

Obraz Stanisława Janowskiego «Ułani, ułani, chłopcy malowani..» ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie

Obraz «Ułani, ułani, chłopcy malowani…», namalowany w tymże 1916 r., znajduje się obecnie z zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Stanisław Janowski powrócił do malarstwa.

Przez całe życie Stanisław Janowski stworzył mnóstwo pięknych pejzaży, martwych natur, scen rodzajowych, portretów (w tym znane portrety Gabrieli Zapolskiej). Był też współautorem największego polskiego obrazu «Panorama Tatr» powstałego w latach 1894–1896 oraz monumentalnej panoramy Lwowa przedstawiającej miasto z drugiej połowy XVIII w, powstałej w 1929 r. z przeznaczeniem na Powszechną Wystawę Krajową w Poznaniu.

Jego prace znajdują się obecnie w Muzeach Narodowych w Krakowie Warszawie, Wrocławiu i Lwowie, w Bibliotece Jagiellońskiej, w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa oraz na Wawelu, w warszawskim Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza, Muzeum Teatralnym oraz w Muzeum Wojska Polskiego, w muzeach w Nowym Sączu i Piotrkowie Trybunalskim.

Roman PAWLUK

CZYTAJ TAKŻE:

POLSKA GÓRA NA WOŁYNIU

300 RÓL GABRIELI ZAPOLSKIEJ

FB

Biblioteka MW

Jency wrzesnia 1939 foto 240 2

dzien

Informacja

logoGranica

 

 

 

 Kursy walut

Konkursy, festiwale, wydarzenia

gaude2017

 

Partnerzy

 

LOGO MonitorInfo mini

 

PastedGraphic-1 

 

 

cz

 

 

Reklama

 

po polsku po polsce 1

 

SC Corporate Services Sp 1