Artykuły
  • Register

autor--mceurytosMiasto Zamość położone jest w województwie lubelskim, blisko granicy z Ukrainą. Na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO zostało wpisane w 1992 r. jako szósty z obecnie trzynastu polskich obiektów. Wyjątkowość Starego Miasta w Zamościu polega na tym, że jest ono niemal całkowicie zachowanym miastem renesansowym, zbudowanym według włoskich teorii „miasta idealnego”. Jak zaznacza się na stronie internetowej Ligi Polskich Miast i Miejsc UNESCO, Stare Miasto w Zamościu jest także jedynym tego rodzaju przykładem miasta prywatnego. Zostało ono ufundowane w 1580 r. przez kanclerza Jana Zamoyskiego i rozplanowane na szlaku handlowym łączącym zachodnią i północną Europę z Morzem Czarnym.

Dzięki takiej lokalizacji geograficznej miasto to, od początku swego istnienia łączyło przedstawicieli różnych narodów, mieszkających na jego terenach lub podążających do innych części Europy. Łączyło ono także ich kultury, ślady których do dziś zachowały się w architekturze Starego Miasta w Zamościu. Specjaliści i pasjonaci sztuki znajdują w niej wpływy włoskie, niemieckie, ukraińskie, ormiańskie, żydowskie, a nawet greckie. W mieście były zaplanowane nawet dzielnice dla osadników najbardziej licznych narodowości – Ormian i Żydów.

Miasto i jego główne budynki zostały rozplanowane i zaprojektowane w XVI wieku przez włoskiego architekta z Padwy Bernardo Morando. Pomimo późniejszego dobudowywania oraz wymiany zabudowy Stare Miasto w Zamościu do dziś zachowało swoją pierwotną strukturę przestrzenną – z szachownicowym układem ulic, który wyznaczał kwartały, z fortyfikacjami i trzema rynkami (Wielkim, Solnym i Wodnym). Teren Starego Miasta razem z rozbudowanymi i zmodernizowanymi fortyfikacjami zajmuję powierzchnie około 24 ha, a kształtem przypomina pięciobok o wymiarach 600 m długości na 400 m szerokości.

Głównym placem Starego Miasta w Zamościu jest Rynek Wielki, który ma wymiary 100 na 100 m. Na Rynku Wielkim mieści się manierystyczno-barokowy ratusz, wybudowany w XVI w. i znacznie przebudowany w XVII і XIX w., z wieżą zegarową o wysokości 52 m oraz szerokimi wachlarzowymi schodami. Ratusz jest najbardziej rozpoznawalną budową Zamościa, jego swoistym symbolem. Podczas zaboru rosyjskiego w ciągu 70 lat w tym budynku znajdowało się więzienie i szpital, ale już od 1866 r. stał się on ponownie siedzibą władz miasta. Tę funkcję Ratusz pełni i dzisiaj. W tym budynku mieści się także Straż Miejska i Ośrodek Informacji Turystycznej.

Codziennie w południe z wieży Ratusza odgrywany jest zamojski hejnał. W odróżnieniu od innych hejnałów odgrywany on jest nie na cztery, a na trzy strony świata – oprócz zachodniej, gdzie leży Kraków. Według legendy, założyciel Zamościa, kanclerz Jan Zamoyski, zakazał grać hejnał w tę stronę, ponieważ za jego czasów Kraków był siedzibą króla Zygmunta III Wazy, którego Jan Zamoyski nie popierał.

Przy Rynku Wielkim stoją także zabytkowe kamienice z podcieniami (pomieszczeniami w dolnej części budynku, otwartymi na zewnątrz i ograniczonymi od tej strony słupkami lub filarami). Kiedyś w dolnych częściach tych kamienic znajdowały się sklepy i składy. Podcienia ułatwiały dostęp do tych pomieszczeń. Wśród kamienic przy Rynku Wielkim są także kamienice ormiańskie, z których pięć, oprócz podcieni, posiada attyki (górne elementy budynku w postaci ozdobionej ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniających dach). Kamienice z podcieniami znajdują się nie tylko przy Rynku Wielkim, ale i przy rozchodzących się od niego ulicach oraz przy Rynku Solnym. Podkreśla to handlowy charakter dawnego Zamościa.

Zwiedzając Stare Miasto w Zamościu warto też zwiedzić dawny pałac Zamoyskich, który zaczęto wznosić jako pierwszą w mieście budowę, jeszcze w 1579 r. Obecnie w skutek późniejszych przebudów nie posiada on pierwotnego kształtu. Mieszczą się w nim sądy i mieszkania komunalne.

Nie można ominąć także budynku Akademii Zamojskiej, czwartej ze wszystkich polskich uczelni oraz pierwszej prywatnej, założonej w 1594 r. przez Jana Zamoyskiego. Czasy świetności tej szkoły wyższej – to przełom XVI i XVII w. W 1784 r. była ona przekształcona na liceum. Obecnie w jej budynku znajduje się liceum oraz rektorat Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej.

Na Starym Mieście w Zamościu nie brakuje także pamiątek o charakterze sakralnym, większość których została wzniesiona w XVII w. Możemy podziwiać barokowe budowle katedry pod wezwaniem Zmartwychwstania Pańskiego i Świętego Tomasza Apostoła (dawnej kolegiaty), kościoła rektoralnego pod wezwaniem Świętej Katarzyny, kościoła franciszkanów, dawnego seminarium duchownego, dawnego kościoła i klasztoru sióstr Klarysek itd.

W mieście zachowały się również świątynie innych wyznań i religii: kościół ormiański oraz synagoga. Po ludności żydowskiej na Starym Mieście pozostało także kilka świeckich zabytków, z których najbardziej znanymi są dom kahalny oraz dom mykwy. Dom kahalny z XVII w. połączony jest przedsionkiem z synagogą. W tym budynku znajdowały się biura zarządu gminy żydowskiej i rabina, szkoła żydowska i inne instytucje. Mykwa – to łaźnia, zbudowana w połowie XVIII w. i przebudowana w końcu XIX w.

Opieką UNESCO w Zamościu objęto także system fortyfikacji bastionowych, wzniesiony na przełomie XVI-XVII w. na zlecenie Jana Zamoyskiego. Zamość był także ważną twierdzą w systemie obronnym Rzeczypospolitej. Dzięki tym fortyfikacjom, Zamość, jako jedno z niewielu polskich miast przetrwał oblężenie wojsk szwedzkich w połowie XVII wieku.

Fortyfikacje Zamościa kilkukrotnie były przebudowywane, najbardziej intensywnie – w latach 20. XIX w. Do dnia dzisiejszego z Twierdzy Zamość przetrwały: jeden z siedmiu bastionów, dwa nadszańce, prochownia, kazamata, rotunda, pięć bram oraz kilka mniejszych budowli.

Latem 2011 r. Stare Miasto w Zamościu znalazło się wśród piętnastu najciekawszych i najpiękniejszych miejsc Polski według plebiscytu Google „Patrzcie, Polska! Wybieramy naszą wizytówkę na Street View". Street View – to funkcja Google Mapa, która pozwala użytkownikom wirtualnie podróżować po wcześniej sfotografowanych miejscach. Użytkownik ogląda panoramiczne zdjęcia z perspektywy człowieka, idącego ulicą, a za pomocą myszki może niby patrzeć na boki, w górę i w dół. Kilka lat wcześniej internauci nazwali Stare Miasto w Zamościu także jednym z siedmiu cudów Polski. Oznacza to, że Zamość jest znany i lubiany nie tylko przez rodzimych mieszkańców, ale i przez turystów z całej Polski i zza granicy, którzy tak wysoko oceniają zabytki i klimat tej „perły Wschodu".

Natalija KATRENCIKOVA

FB

Biblioteka MW

Jency wrzesnia 1939 foto 240 2

dzien

Informacja

logoGranica

 

 

 

 Kursy walut

Konkursy, festiwale, wydarzenia

gaude2017

 

Partnerzy

 

LOGO MonitorInfo mini

 

PastedGraphic-1 

 

 

cz

 

 

Reklama

 

po polsku po polsce 1

 

SC Corporate Services Sp 1