Artykuły
  • Register

532px-POL_Alojzy_Felinski

Alojzy Feliński – polski poeta, dramaturg, profesor i rektor Liceum Krzemienieckiego – uważał się za Wołyniaka i był gorącym patriotą ziemi, na której się urodził i dorastał.

Urodził się w 1771 roku w Łucku (przedmieście Krasne), w rodzinie sędziego ziemskiego. Wykształcenie podstawowe przyszły poeta zdobył w Kolegium Pijarów w Dąbrowicy i w szkole powiatowej we Włodzimierzu Wołyńskim. Uczył się dobrze. Kiedy miał 15 lat, zafascynował się poezją francuską, która zainspirowała go do stworzenia dwóch tragedii oryginalnych – „Kory i Alonzo” oraz „Kodrusa”.

W 1788 roku rozpoczął praktykę w kancelarii prawnej w Lublinie. Niebawem przeprowadził się do Warszawy, gdzie spędził swoje najszczęśliwsze młodzieńcze lata. Właśnie tutaj zawarł znajomości ze znanymi ludźmi swojej epoki.

Często bywał w Bibliotece Załuskich, będącej pod opieką Tadeusza Czackiego. Gromadziła się tam młoda inteligencja. Zebrani omawiali różne dzieła, dyskutowali na temat literatury i nauki. Kółko tworzyli: Łukasz Gołębiowski, Franciszek Rudzki, Konstanty Tymieniecki oraz Michał Wyszkowski, którzy przyjaźnili się z Felińskim przez całe życie.

Od 1794 roku aż do klęski powstania Alojzy Feliński pełnił obowiązki sekretarza Tadeusza Kościuszki. Przez pewien czas mieszkał w Galicji, u rodziny Tarnowskich, gdzie znalazło schronienie wieku uczestników powstania.

Później wrócił do domu, do ojczystej posiadłości Wojutyn na Wołyniu, gdzie poświęcił się pracy literackiej. Opiekował się tam również swoją siostrą Emilią, która wykazywała nieprzeciętny talent poetycki.

Niedługo potem, w roku 1800, ożenił się z Józefą z domu Omienicką, która wniosła mu w posagu posiadłość Włosów oraz wieś Osowę na Polesiu. Alojzy Feliński prowadził gospodarstwo domowe, jednak ten rodzaj działalności nie dawał mu dużej satysfakcji, ponieważ przede wszystkim pragnął tworzyć.

W roku 1805 zmarła jego siostra Emilia, rok później – najlepszy przyjaciel F. Wiszniewski. Wstrząs wywołany tymi wydarzeniami przyczynił się do rozpoczęcia przez Felińskiego aktywnej działalności literackiej. Studiował literaturę, przede wszystkim francuską; fascynowały go zwłaszcza dzieła Woltera i Diderota. Zapoznawał się także z literaturą angielską, zajął się tłumaczeniami, zaczął pisać dramaty. Przekłady przyniosły mu dużą sławę i otworzyły drzwi Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Alojzy Feliński zyskał ogromną popularność w kręgu literackim jako autor tragedii „Barbara Radziwiłłówna”, jeszcze zanim została ona wydana i wystawiona na scenie. Zapraszano go do najbogatszych domów, od niego uczono się czystego literackiego języka polskiego.

Dużo wysiłku Feliński włożył w rozwój polskiej literatury ojczystej i narodowej sceny teatralnej. W XVII wieku teatr polski posiadał bogaty zbiór komedii; na początku XVIII wieku następne pokolenie młodzieży (zwolenników klasycyzmu) stworzyło nowy gatunek – tragedię. Właśnie Alojzy Feliński osiągnął w tej dziedzinie największe sukcesy, przewyższając wszystkich swoich poprzedników.

 

Nad dramatem historycznym „Barbara Radziwiłłówna” pracował od końca 1809 do 1811 roku. 24 lutego 1817 roku utwór po raz pierwszy ukazał się na scenie Teatru Warszawskiego. Cieszył się dużym powodzeniem dzięki świetnej formie, ale przede wszystkim z powodu interesującej tematyki dotyczącej czasów króla Zygmunta Augusta (1648-1572). Sztuka przedstawiała historię kraju; król został w niej ukazany jako bohater narodowy. Jedną z głównych postaci tragedii była królowa Barbara, kobieta gorąco kochająca swego męża, gotowa jednak bez reszty poświęcić swoje życie dla narodu. Ważną rolę w dramacie odgrywała postać Tarnowskiego, odważnego rycerza, obrońcy ojczyzny. Krytycy chwalili ten utwór i podkreślali, że jest on najbardziej udaną tragedią w polskiej klasycystycznej literaturze dramatycznej.

 

Szczególną popularnością cieszył się „Hymn na rocznicę ogloszenia Królestwa Polskiego” („Boże coś Polskę”) napisany w 1816 roku, który był na tyle rozpowszechniony, że stał się później jednym z hymnów narodowych. W tymże roku Feliński wydał pierwszy tom swoich dzieł pod tytułem „Pisma własne i przekładania wierszem”. Tom drugi ukazał się w 1821 roku, już po śmierci autora. Zbiór wszystkich dzieł Alojzego Felińskiego w dwóch tomach pod tytułem „Dzieła Alojzego Felińskiego. Wydanie nowe” także został wydany już po śmierci pisarza – w 1840 roku we Wrocławiu.

W 1819 roku Alojzy Feliński objął stanowisko profesora literatury polskiej i dyrektora Liceum Krzemienieckiego. Pełniąc obowiązki profesora literatury, napisał artykuł pt. „Wykłady o tym, jaką powinna być nauka literatury polskiej w Krzemieńcu”. Dokonał w nim ogólnego przeglądu literatury jako nauki i zwrócił uwagę na to, w jaki sposób należy pisać dokumenty. Scharakteryzował cechy nauczyciela, wykładowcy oraz określił, co powinien wiedzieć mówca i literat. Jako kurs teoretyczny zaproponował opracowanie następujących traktatów: „O wierszоwaniu”, „O listach”, „Dialogi, czyli rodzaj rozmów”.

Lekcje w liceum prowadził zaledwie przez 6 miesięcy, jednak w tym krótkim czasie zdążył pozyskać wielki szacunek i sympatię wśród studentów.

W lutym 1820 roku w Krzemieńcu nagle skończyło się życie poety, który był związany z Wołyniem nie tylko poprzez fakt narodzin na tych ziemiach, ale również z powodu dzieł literackich.

Natalia KARABIN,

badacz oddziału zbiorów

Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego
FB

Biblioteka MW

Jency wrzesnia 1939 foto 240 2

dzien

Informacja

logoGranica

 

 

 

 Kursy walut

Konkursy, festiwale, wydarzenia

gaude2017

 

Partnerzy

 

LOGO MonitorInfo mini

 

PastedGraphic-1 

 

 

cz

 

 

Reklama

 

po polsku po polsce 1

 

SC Corporate Services Sp 1