Artykuły
  • Register

10002

Nazwisko Napoleona Ordy na 33-tej Sesji Konferencji Generalnej UNESCO w Paryżu zostało wpisane na Listę Pamiętnych Dat (dokument nr 33 C/12). Tak więc w 2007 roku obchodzono 200-ną rocznicę narodzin tego niezwykłego człowieka.

 

Przyszły geniusz urodził się 11 lutego 1807 roku w majątku Worocewicze w powiecie pińskim w guberni mińskiej (obecnie wieś Worocewicze w powiecie pińskim obwodu brzeskiego). Początkowe wykształcenie ogólne i muzyczne zdobywał w domu, dalej uczył się w Ginazjum Świsłockim. W roku 1823 dostał się na Wydział Fizyki i Matematyki Uniwersytetu Wileńskiego, jednak nie udało mu się ukończyć studiów.

 

 

W studenckich latach Napoleon Orda był członkiem stowarzyszenia podziemnego, które zostało zdekonpirowane w 1827 roku. Z powodu udziału w tej organizacji Orda został zaaresztowany i spędził w więzieniu ponad rok. W 1829 roku wrócił do domu i zapisał się do Litewskiej Gwardii Kawaleryjskiej. Później, w latach 1830-1831, uczestniczył w powstaniu listopadowym. W powstaniu walczył jako strzelec korpusu Gwardii Kawaleryjskiej Pułku Litewskiego. Za odwagę wykazaną w bitwach został odznaczony najwyższą nagrodą Polski – złotym krzyżem Virtuti Militari, a przez Imperium Rosyjskie został skazany na śmierć. Incognito był zmuszony do ucieczki za granicę (Polska, Austria, Niemcy, Szwajcaria, Francja…)

 

 

Wskutek wieloletniej podróży powstały setki szkiców, rysunków i innych dzieł artystycznych. W 1833 roku zamieszkał w Paryżu, gdzie ożenił się z Ireną Bagle. Przyjaźnił się z F. Chopinem, G. Rosini, F. Listem, G. Verdim, C. Gounodem, G. Berliozem, A. Mickiewiczem, A. Stendalem, O. Balzacem, I. Turgieniewem i P. Wiarda. W pracowni malarskiej pejzażysty Pierre Gerarda  zdobył podstawy edukacji artystycznej. Pobierał lekcje muzyki u Chopina, wspólnie z którym później koncertował w salonach Wielkiej Emigracji.

 

 

Napoleon Orda był również lingwistą, autorem „Gramatyki języka polskiego” dla Francuzów (1856 r., Paryż; 1858 r., Berlin; 1874 r., Warszawa); teoretykiem muzyki. Jego „Gramatykę muzyki” chwalił m.in.  S. Moniuszko (1873 r., Warszawa). Napoleon Orda ułożył album dzieł polskich kompozytorów (1838 r., Paryż). Sam był zarówno kompozytorem, jak też autorem dużej liczby utworów dla fortepianu, tworzył także grafiki, był mistrzem akwareli. Jego dzieła stanowią jedno z największych dziedzictw litografii Europy Wschodniej XIX wieku, które liczy ponad 1000 rycin i akwareli. Tyle samo prac zachowało się. Napoleon Orda usystematyzował swoje artystyczne dzieła. Każdej gubernii został poświęcony odrębny folder. W 1873 roku w Warszawie ukazała się pierwsza seria „Album widоków historycznych Polski”. W sumie zostało wydanych osiem albumów zawierających 269 litografii. Autorem podpisów w języku polskim i francuskim pod rycinami jest sam Napoleon Orda.

 

 

Pozbawiony majątku, wieloletni uchodźca, amnestionowany w 1856 roku przez rząd rosyjski, Orda wrócił do ziemi ojczystej, na wieś Worocewicze. Dużo podróżował po Francji, Anglii, Niemczech oraz Szkocji, wskutek czego powstało szereg jego prac z wizerunkami miast i zabytków. Tworzył widoki Białorusi, Ukrainy, Litwy, Polski. Unikatowe rysunki Napoleona Ordy zostały litograficznie opracowane przez Alojzego Misurowicza w pracowni litograficznej Maksymiliana Fajansa w Warszawie i zostały wydane własnym kosztem artysty pod koniec XIX wieku. Są zgromadzone w trzech seriach „Albumu widoków grodzieńskiej, kowieńskiej, wileńskiej, wołyńskiej, podolskiej, kijowskiej, witebskiej i mohylowskiej guberni”.

 

 

Napoleon Orda zmarł w 1883 roku w Warszawie. Białorusini uważają go za swojego rodaka, ponieważ właśnie na Białorusi urodził się, mieszkał i zakończył życie i właśnie tam zostały opublikowane jego dzieła.

 

Ilona NESTORUK
FB

Biblioteka MW

Jency wrzesnia 1939 foto 240 2

dzien

Informacja

logoGranica

 

 

 

 Kursy walut

Konkursy, festiwale, wydarzenia

gaude2017

 

Partnerzy

 

LOGO MonitorInfo mini

 

PastedGraphic-1 

 

 

cz

 

 

Reklama

 

po polsku po polsce 1

 

SC Corporate Services Sp 1