Artykuły
  • Register

Jeszcze nie tak dawno, słowo «kołchoz» było jednym z najczęściej używanych. Ten rodzaj gospodarstwa, założony siłą, nawet pod groźbą represji, nie zniknął dotychczas i nadal istnieje we współczesnych warunkach społecznych.

Kołchoz był, niczym innym, jak spółdzielnią. Brakowało tylko dobrej chęci w łączeniu ludzi. W latach 30-tych ubiegłego wieku, do przyjścia na Wołyń «wyzwoleńców» ze Wschodu, spółdzielnie zakładano nawet w odległym od Łucka rejonie Lubieszów. Świadczą o tym dokumenty przechowywane w archiwum obwodowym.

Jeden z dokumentów świadczy o spółdzielni «Derewok» (Zbiór 380, opis 1, sprawa 1). Jego ośrodkiem była wieś Derewok rejonu Lubieszów. Tam znajdowała się główna siedziba spółdzielni zajmującej się przetwórstwem. Zajmowała się ona głównie produkcją masła (chociaż sprzedawano je w niedużej ilości), śmietanki i maślanki.

Zainteresowanie budzą daty. Na przykład, mleczarnię w poleskim Derewku zaczęto zakładać w 1933 roku. Swoją działalność rozpoczęła ona 22 marca, a statut spółdzielni zarejestrowano za rok, 15 marca 1934 roku. Działo się to w czasach, kiedy na terenie Ukrainy Radzieckiej z głodu umierały całe wsie w rejonach o żyznej glebie! Wsie kołchozne!

O rzeczywistym stanie produkcji w «Derewku» świadczy sprawozdanie. Niestety, pozostał tylko jeden dokument, z którego dowiadujemy się o poziomie zagospodarowania spółdzielni. Chodzi o rok 1937. Pod koniec roku, 952 dostawców w celu przetwarzania, zdało 241304 litrów mleka o zawartości tłuszczu 3,37 %, za co uzyskano 19 285 złotych. W 1937 roku wyprodukowano 9409 kg masła, 24512 litrów smarownicy.

Mleko dostarczali nie tylko gospodarze z Derewka, ale również z Woli Lubieszowskiej, odległego Dolska i Lubiazia, Skupowa (obecnie jest to część wsi Sedłyszcza), Bychowa. Lubieszów był uważany za filię spółdzielni, a sama spółdzielnia przynależała do związku analogicznych spółek gospodarczych Rzeczypospolitej. Podstawą jej biznesu i księgowości była reguła: razem wybudujemy lepszą przyszłość, a dokładność sprawozdań wskazuje nam, jak szybko i w jakim stopniu zbliżamy się do celu.

Sprawozdanie z 1937 roku świadczyło, że do rozwoju «Derewka» przyczyniła się wysoka cena rynkowa masła, co zwiększało cenę mleka i dla dostawców. Do trudności zaliczano fakt, że ludność nie w całości rozumiała znaczenie spółdzielni, zwracano także uwagę na brak u chłopów krów o wysokiej jakości mleka.

Masło wyprodukowane na lubeszowszczyźnie było znane ze swojej jakości i poza regionem. W maju 1936 roku, było ono reprezentowane na konkursie w Wilnie, gdzie produkcja uzyskała wysokie stopnie – 85 stopni ze 100 możliwych.

Spółdzielnia wynagradzała swoich lepszych członków, dostawców. Na przykład, w okresie sprawozdawczym został wyróżniony Josyp Sacyk z kolonii Choromiec, który posiadał 7 ha roli, 3 krowy, od których zdawał po 1138 mleka o zawartości tłuszczu 3,67% .

Największą część dostawców (52,2%) stanowiły gospodarstwa od 2 do 5 ha. Z liczby biednych rolników, ich było 12,5%. Z 488 członków spółdzielni, 233 mieli po jednej krowie i tylko 25 – po 4. Ogólnie krów w spółdzielni było 889. Inni dostawcy nie byli członkami spółdzielni.

Spółdzielnia mleczarska «Derewok» była organizacją demokratyczną: tu odbywały się zebrania, debaty, raporty, działała Rada Nadzorcza. Na czele Rady stał ksiądz z Lubieszowa Czesław Naumowicz, a jej członkami byli Bronisław Majewski, Feliks Grabaż z Rejmóntówki, Michał Szpakowski z Derewka. Stan finansowy sprawdzała komisja, na czele której stał Józef Czarnecki, a skarbnikiem był mieszkaniec Derewka Maksymilian Klimczuk.

Przetwórstwo mleka było sprawą opłacalną. Każde 100 litrów przynosiło 10,33 złotych zysku.

Zwykłym zjawiskiem dla mleczarni w 30-tych latach ХХ wieku były kredyty, długi, fundusze, plan wydatków na wynagrodzenia, podróże robocze, naprawa jakości produkcji i gromadzonych surowców, prace remontowe, podatki państwowe i komunalne, roszczenie działalności przemysłowej...

Spółdzielnia mleczarska na lubieszowszczyźnie jest ważną stroną naszej historii. W latach 30-tych ubiegłego wieku to zjawisko było typowe dla innych rejonów na Wołyniu.

Walerian TYNCZUK

FB

Biblioteka MW

Jency wrzesnia 1939 foto 240 2

dzien

Informacja

logoGranica

 

 

 

 Kursy walut

Konkursy, festiwale, wydarzenia

gaude2017

 

Partnerzy

 

LOGO MonitorInfo mini

 

PastedGraphic-1 

 

 

cz

 

 

Reklama

 

po polsku po polsce 1

 

SC Corporate Services Sp 1