Artykuły
  • Register

lavra3Ławra Kijowsko-Pieczerska oraz Sobór Sofijski w Kijowie są najbardziej rozpoznawalnymi zabytkami Ukrainy, jej wizytówkami. Zostały one także pierwszymi ukraińskimi zabytkami, wpisanymi na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Stało się to w 1990 r. Na Liście Światowego Dziedzictwa Ławra Kijowsko-Pieczerska i Sobór Sofijski występują wspólnie, odbierane jako kompleks kościelno-klasztornej średniowiecznej zabudowy Kijowa. W naszej serii te zabytki zostaną jednak opisane osobno. Wartość historyczna i kulturowa każdego z nich są bowiem tak wielkie, że zasługują one na oddzielne opowieści.

Ławra Kijowsko-Pieczerska została założona w 1051 r. przez założycieli stanu zakonnego Rusi Kijowskiej, mnichów Antoniego i Teodozego. Pierwszy organizowany przez nich klasztor powstał na naddnieprzańskich stokach – w pieczarach (jaskiniach), od których pochodzi nazwa Ławry. W 1058 r. mnich Balaam zaczął budować nad pieczarami drewnianą cerkiew Zaśnięcia Bogurodzicy (poświęcony w 1089 r.). Tak rozpoczęła się historia największej świątyni wschodniosłowiańskiego prawosławia.

Znaczenie jej było tak duże, że już w XII w. uzyskała ona status ławry. Status ten w kościele prawosławnym oraz w kościołach katolickich obrządku wschodniego przyznawany jest największym i najważniejszym klasztorom męskim. Ławry są bezpośrednio podporządkowane zwierzchnikowi kościoła, w przypadku ławr prawosławnych – Patriarsze.

Ławra Kijowsko-Pieczerska zawsze odgrywała szczególną rolę także w kulturze Ukrainy. W średniowieczu była ona ośrodkiem latopisarstwa. W jej ścianach powstały główne źródła z historii Rusi Kijowskiej: „Powieść minionych lat" oraz „Pateryk Kijowsko-Pieczerski".

Nie można także nie docenić ogromnego wniosku Ławry w końcu XVI-w XVII w. w zachowaniu prawosławia na ziemiach ukraińskich i w jego obronie przed uniactwem i katolicyzmem. Właśnie, prowadzenie polemiki myślicieli prawosławnych z uniackimi i katolickimi doprowadziło do powstania w Ławrze potężnego ośrodka oświaty i edukacji. W 1615 r. zorganizowano tutaj jedną z pierwszych na ziemiach ukraińskich drukarnię. W 1631 r. metropolita Petro Mohyła założył ławrską szkołę, którą w 1632 r. połączono ze szkołą Bractwa kijowskiego w Kolegium Kijowsko-Mohylańskie (później Akademia Kijowsko-Mohylańska). Stało się ono drugą po Akademii Ostrogskiej (istniała w latach 1576-1640) szkołą wyższą w Ukrainie.

Głównym ośródkiem kościoła prawosławnego w Ukrainie Ławra Kijowsko-Pieczerska pozostawała bez przerwy od swego założenia do 1930 r., kiedy wszyscy mnisi zostali wygnani z klasztoru. Jedynym gospodarzem jego terytorium został rezerwat historyczno-kulturalny, utworzony jeszcze w 1926 r. Zaznaczę, że działalność muzealna na terytorium Ławry rozpoczęła się jeszcze w 1922 r. i tylko dzięki istnieniu wtedy jeszcze Muzeum kultów i życia codziennego udało się objąć ochroną i uratować od zniszczenia zabytki kościelne i klasztorne. Działalność rezerwatu została przerwana II wojną światową, kiedy Ławra doznała rabunków i zniszczeń, a wznowiona w listopadzie 1943 r. W listopadzie 1941 r. został wysadzony w powietrze Sobór Zaśnięcia Bogurodzicy. Kto był winowajcą tej zbrodni nie wiadomo chyba do tej pory. Sobór odbudowano w 2000 r. W 1942 r. w Ławrze wznowił się klasztor, który, co prawda ponownie został zlikwidowany przez władze radzieckie w 1961 r.

Mnisi do Ławry wrócili na stałe dopiero w 1988 r., roku tysiąclecia Przyjęcia Chrztu przez Ruś Kijowską. W tym roku oddano im Pieczary Dalekie, a w 1990 r. Pieczary Bliskie. Obecnie Ławra Kijowsko-Pieczerska jest siedzibą zwierzchnika Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego, metropolity Kijowskiego i całej Ukrainy Włodzimierza. Nadal działa na jej terytorium Narodowy Kijowsko-Pieczerski Rezerwat Historyczno-Kulturalny, kilka oddzielnych muzeów oraz Narodowa Historyczna Biblioteka Ukrainy.

Swój obecny wygląd Ławra Kijowsko-Pieczerska przyjęła w XVII-XVIII w., kiedy była znacznie rozbudowana. Wzniesione w tym okresie obiekty sakralne i użytkowe utrzymane są w jedynym stylu – ukraińskiej wariacji baroku. Ten styl charakteryzuje się dużą ilością wieżyczek, zdobionymi ścianami szczytowymi, freskami na ścianach zewnętrznych.

Kompleks zabudowań Ławry teraz obejmuje teren około 30 ha. Całe to terytorium podzielone jest na Ławrę Górną i Dolną. Ławra Górna znajduje się pod zarządem państwowym, a w większości jej budynków mieszczą się muzea i sale wystawowe. Jednak są tutaj i obiekty sakralne, na przykład Sobór Zaśnięcia Bogurodzicy, Dzwonnica Wielka o wysokości 96 m z połowy XVIII w., cerkiew nadbramna Świętej Trójcy z XII w. przebudowana w końcu XVII w., cerkiew Wszystkich Świętych nad bramą Targową z końca XVII wieku, cerkiew Trapezna pod wezwaniem Świętych Antoniego i Teodozego z końca XIX w., cerkiew Zwiastowania z początku XX w.

Ławra Dolna została przekazana w zarząd Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego. Na jej terenie również znajdują się piękne cerkwie: cerkiew Wszystkich Mnichów Pieczerskich z połowy XIX w., cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego z początku XVIII w., cerkiew Narodzenia Bogurodzicy z końca XVII w. Jednak główną częścią Ławry Dolnej są Bliskie i Daleke Pieczary. Na terenach pieczar znajdują się cerkwie naziemne i podziemne, klasztor, siedziba zwierzchnika Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego, seminarium duchowne oraz cudowne źródła.

W samych pieczarach, w podziemiach Ławry są cerkwie podziemne, dawne cele klasztorne oraz groby i nietlenne ciała prawosławnych świętych - pierwszych zakonników z kijowskich pieczar, z których około 120 jest znanych z imion. Wśród pogrzebanych w pieczarach jest dużo świętych, na przykład, współzałożyciel klasztoru Teodozy, lekarz i malarz Alimpij, kronikarz Nestor, Ilia Muromiec. Wieczny pokój na terenie Ławry Kijowsko-Pieczerskiej znaleźli także metropolici, arcybiskupi, biskupi, przedstawiciele starszyzny kozackiej, wojewodowie kijowscy oraz inne znane i ważne w ukraińskiej historii osoby.

Natalija KATRENCIKOVA

FB

Biblioteka MW

Jency wrzesnia 1939 foto 240 2

dzien

Informacja

logoGranica

 

 

 

 Kursy walut

Konkursy, festiwale, wydarzenia

gaude2017

 

Partnerzy

 

LOGO MonitorInfo mini

 

PastedGraphic-1 

 

 

cz

 

 

Reklama

 

po polsku po polsce 1

 

SC Corporate Services Sp 1