Artykuły
  • Register

Untitled-3

(z okazji 180. rocznicy Bitwy pod Boremlem)

Po raz pierwszy Boremel (obecnie wieś w rejonie demydowskim obwodu rówieńskiego) został wspomniany w 1366 roku.

W ХVІ wieku Boremel (Buremel) był własnością książąt Buremelskich. W 1694 roku Wojciech Czacki odziedziczył po Zagorowskich wszystkie majątki Poryckich, między innymi Boremel. Został on przekazany Czackim jako posag jedynej córki Zagorowskich, Katarzyny, która wyszła za mąż za Wojciecha Czackiego herbu Świnka. Za ich czasów w Boremlu został wybudowany kościół i pałac. Obok pałacu posadzono piękny ogród botaniczny. 1 grudnia 1781 roku miało miejsce wielkie wydarzenie dla rodu: polski król Stanisław August wracając z Krzemieńca wstąpił do Boremla i wręczył Michałowi Czackiemu Order Św. Stanisława I stopnia. Czaccy poprosili króla o przywilej nadania praw miasteczka, które umożliwiałyby organizację jarmarków.

Wraz z uzyskaniem przez Boremel statusu miasteczka jego nazwa została zmieniona na Michałówkę. Niestety rozkwit nie trwał długo. Michał Czacki przepełniony entuzjazmem patriotycznym dołączył do Powstania Polskiego (Listopadowego) 1830 roku. Narodowo-wyzwoleńcze powstanie Polaków przeciwko Imperium Rosyjskiemu rozpoczęło się w Warszawie, ogarnęło Królestwo Polskie i rozpowszechniło się na ziemie Ukrainy Prawobrzeżnej oraz Białorusi. Rząd Rosyjski  posłał do stłumienia buntu liczne siły wojskowe. Na początku lutego 1831 roku wojsko rosyjskie pod dowództwem feldmarszałka I. Dibicza rozpoczęło ofensywę przeciwko Warszawie. Ale w bitwach pod Stoczkiem, Wawrem, a szczególnie Grochowem powstańcy powstrzymali ofensywę wojska rosyjskiego. Jednak wkrótce w środowisku powstańców zaczął się kryzys. Dowódcy próbowali rozszerzyć bunt poza granice Polski. Sejm zwrócił się z odezwą do ludności Prawobrzeża i namawiał do wzięcia udziału w powstaniu. Na Ukrainę Prawobrzeżną wysłano do pomocy Korpus Kawalerii pod dowództwem generała J. Dwernickiego. 2 kwietnia Korpus przybył do miasteczka Drużkopol, w którym planowano podpisanie aktu konfederacyjnego, do którego jednak nie doszło. Do Korpusu dołączyło zaledwie kilka niewielkich oddziałów szlacheckich.

Po kilku udanych walkach z wojskami rosyjskimi drogę pod Boremlem przeciął Dwernickiemu Korpus Rosyjski pod dowództwem generała Rydygiera. Generał Dwernicki dowodził siedmiotysięcznym wojskiem i miał do dyspozycji 12 armat. Przeciw niemu wystąpiło jedenastotysięczne wojsko Rosjan z 36 armatami. Bitwa rozpoczęła się 19 kwietnia (7 kwietnia według starego kalendarza) i trwała przez dwa dni, Polakom udało się przechwycić część rosyjskiej broni, w tym 5 armat. Jednak wróg zwyciężał i Dwernicki był zmuszony wycofać się do Austrii.

Poszczególne powstania, które odbyły się na Wołyniu, Podolu i na Kijowszczyźnie od początku kwietnia do połowy czerwca 1831 roku, zakończyły się porażką. 29 sierpnia 1831 roku wojsko carskie okupowało Warszawę i rozgromiło powstanie w Polsce. Wraz z rebeliantami musiał się ukrywać hrabia Czacki. Wiadomym jest, że osiadł w Austrii, gdzie wkrótce zmarł. Ze względu na  udział w powstaniu i kontakty z generałem Dwernickim majątek Czackiego został skonfiskowany i przekazany «do urzędu skarbowego». Po pewnym czasie doprowadzono do jego bankructwa. Władze carskie stosowały brutalne represje przeciw uczestnikom powstania, likwidowały Konstytucję Królestwa i większość przywilejów autonomii ziem polskich (sejm, wojsko, znaki państwowości). Kraje Europy Zachodniej przygarnęły liczną polską emigrację (tzw. Wielką Emigrację). Pomimo politycznych niepowodzeń i porażki, powstanie 1830-1831 wzmogło aktywność sił postępowych, przyczyniło się do dalszego rozwoju ruchu społeczno-politycznego w Polsce, na Ukrainie, Białorusi i Litwie.

W ХІХ – na początku ХХ wieku miasteczko Boremel miało podwójną nazwę. W źródłach pisanych spotykane są różne warianty: «Boremel, Michalówka», «m. Boremel (Michałówka)», «Michałówka albo Boremel».

Bitwa pod Boremlem (Michałówką) 1831 roku zajmuje ważne miejsce w dziejach Polski jako największa bitwa Powstania Polskiego (Listopadowego) na terenach Ukrainy. We Lwowie w 1936 roku pojawiła się ulica Boremlowska, którą w 1946 roku zmieniono na Konotopską. Na pamiątkę Bitwy pod Boremlem jedną z ulic Warszawy nazwano Boremlowską. Nazwa ta zachowała się do dzisiaj.

Jurij MAZURYK,

główny specjalista

Departamentu Ochrony Dziedzictwa Kulturowego

Łuckiej Rady Miejskiej,

Członek Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy
FB

Biblioteka MW

Jency wrzesnia 1939 foto 240 2

dzien

Informacja

logoGranica

 

 

 

 Kursy walut

Konkursy, festiwale, wydarzenia

gaude2017

 

Partnerzy

 

LOGO MonitorInfo mini

 

PastedGraphic-1 

 

 

cz

 

 

Reklama

 

po polsku po polsce 1

 

SC Corporate Services Sp 1