Artykuły
  • Register

korczakW 2012 roku mija 70 rocznica śmierci Janusza Korczaka i 100 rocznica założenia przez niego Domu Sierot w Warszawie. We wrześniu ubiegłego roku Sejm RP podjął uchwałę ustanawiającą rok 2012 Rokiem Janusza Korczaka.

W ramach obchodów, odbędzie się przypomnienie postaci Korczaka, jako działacza na rzecz praw dziecka, pedagoga, lekarza, pisarza oraz autora audycji radiowych. Janusz Korczak – to pseudonim, którym podpisywał swoje utwory literackie. Jego prawdziwe nazwisko – Henryk Goldszmit. Urodził się 22 lipca 1878 r. albo 1879 r. w Warszawie. Rok urodzenia trudno teraz ustalić.

Będąc studentem medycyny zaczął interesować się psychiką i warunkami życiowymi dzieci biednych. Był częstym gościem robotniczych dzielnic Powiśla, Solca, Woli i Starówki w Warszawie. Starał się pomóc najbiedniejszym. Chodził po domach, opowiadał baśnie, pomagał w nauce. Wkrótce podjął działalność społeczną w Warszawskim Towarzystwie Dobroczynności.

Ukończywszy medycynę na Uniwersytecie Warszawskim rozpoczął pracę jako lekarz-pediatra w szpitalu dziecięcym w Warszawie. Swoją wiedzę pogłębiał w klinikach Berlina, Londynu i Paryża. Rozwijał także swój talent literacki. W prasie i w literaturze zadebiutował jeszcze pod koniec lat 90-tych XIX wieku.

Po wojnie rosyjsko-japońskiej, w której uczestniczył jako lekarz wojskowy, włączył się do działalności Towarzystwa „Pomoc dla Sierot". Towarzystwo organizowało akcje zdobycia funduszy. Dzięki temu mogło zacząć budowę nowego budynku warszawskiego Domu Sierot. Korczak został jego dyrektorem. Tam wypracował swój system wychowawczy, tam napisał swoje dzieła pedagogiczne i powieści.

W czasie I wojny światowej znowu był lekarzem wojskowym. Pracował w wojskowym szpitalu, ale czas wolny poświęcał opiece nad dziećmi-sierotami. Następnie przez około pół roku był lekarzem dzieci w trzech sierocińcach w Kijowie.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę Janusz Korczak wspólnie z Marią Falską, którą poznał w Kijowie, zorganizował zakład opiekuńczy dla dzieci i sierot z ubogich przedmieść Warszawy, dla dzieci aresztowanych działaczy robotniczych.

W okresie międzywojennym współpracował z Polskim Radiem, przybierając sobie pseudonim Stary Doktor. Przez radio opowiadał o wychowaniu. Audycji tych słuchano całymi rodzinami. Był także wykładowcą m.in. w Instytucji Pedagogiki Specjalnej oraz Seminarium dla Ochroniarek. Podjął prelekcje na kursach dla nauczycieli, rozmawiał z rodzicami na spotkaniach w Towarzystwie Higienicznym w Warszawie.

Po wybuchu wojny w 1939 r. Janusz Korczak nie został zmobilizowany, bo miał wtedy już przeszło 60 lat. Włączył się jednak do cywilnej obrony Warszawy. Opatrywał rannych, przygarniał zagubione w czasie działań wojennych dzieci, chronił Dom Sierot. Podczas okupacji został aresztowany i uwięziony. Jego byli wychowankowie po kilku miesiącach wykupili go za uskładane pieniądze. Gdy utworzono w Warszawie Getto, Dom Sierot przesiedlano do coraz mniejszych lokali. Wycieńczony i schorowany Korczak cały czas starał się o zdobywanie dla 200 wychowanków żywności i leków.

Podczas akcji likwidacji Getta, która rozpoczęła się 22 lipca 1942 r., Żydów kierowano do komór gazowych obozu zagłady w Treblince. Około 4 tys. dzieci ze wszystkich sierocińców wraz z wychowawcami wywieziono do obozu. Wśród nich – dzieci Janusza Korczaka. On nie opuścił swoich podopiecznych. Zginął razem z dziećmi, mimo iż miał oferty ucieczki i tym samym uratowania swojego życia. Ponoć dzieci myślały, że jadą na wycieczkę. Korczak nie powiedział podopiecznym prawdy. Dzieci szły więc przez szare miasto do wagonów wiozących na śmierć z uśmiechem, śpiewając wesoło. Aż do ostatniej chwili Korczak utrzymywał je w „radości" i nieświadomości tragedii jaka na nie czeka.

Jego pedagogika to refleksja o wychowaniu, która jest uwolniona od przesadnego moralizmu. Rozmyślał o tym, jak pedagodzy powinni postępować wobec wychowanków, by nie naruszyć wzajemnego prawa do wolności i do godnego życia. Jej ponadczasowe, uniwersalne odczytywanie przez kolejne pokolenia sprawia, że myśl Korczaka wciąż przekracza wszelkie granice.

On walczył o prawa dziecka, zwracał uwagę na nierównoprawną pozycję dzieci w społeczeństwie oraz ich zależność od dorosłych. Oto jeden z cytatów Korczaka: „Bo dorosłemu nikt nie powie: „Wynoś się", a dziecku często się tak mówi. Zawsze jak dorosły się krząta, to dziecko się plącze, dorosły żartuje, a dziecko błaznuje, dorosły płacze, a dziecko się maże i beczy, dorosły jest ruchliwy, dziecko wiercipięta, dorosły smutny, a dziecko skrzywione, dorosły roztargniony, dziecko gawron, fujara. Dorosły się zamyślił, dziecko zagapiło. Dorosły robi coś powoli, a dziecko się guzdrze. Niby żartobliwy język, a przecież niedelikatny. Pędrak, brzdąc, malec, rak – nawet kiedy się nie gniewają, kiedy chcą być dobrzy. Trudno, przyzwyczailiśmy się, ale czasem przykro i gniewa takie lekceważenie."

Korczak domagał się by uznano, że dziecko jest pełnowartościowym człowiekiem na każdym etapie swego istnienia i ma prawo być sobą. Główna zasada korczakowskiego podejścia do wychowania – dziecko ma potrzebę do własnej aktywności i samodzielności.

Wiele poglądów Korczaka stały się ideą przewodnią współczesnych koncepcji ochrony praw dziecka. Mówił np., że świat dziecka nie jest odrębnym „miniświatem", gdyż tkwi w zwykłym życiu dorosłych. Wzywał o prawa dziecka do dnia dzisiejszego, do szacunku, dla niewiedzy, własnych przeżyć i doznań, do tajemnicy, do własności, do ruchu, zabawy, pracy. Przestrzegał przed pedagogiczna nadkontrolą i brakiem zaufania wobec uczniów.

Z dorobku Korczaka czerpią kolejne pokolenia pedagogów i rodziców. Jego myśl stanowiła podwaliny pod polską inicjatywę uchwalenia Konwencji o Prawach Dziecka, czy niedawno wprowadzony w Polsce zakaz bicia dzieci. W kraju o Januszu Korczaku mówią, że był on pierwszym polskim rzecznikiem praw dziecka.

Natalia DENYSIUK

FB

Biblioteka MW

Jency wrzesnia 1939 foto 240 2

dzien

Informacja

logoGranica

 

 

 

 Kursy walut

Konkursy, festiwale, wydarzenia

gaude2017

 

Partnerzy

 

LOGO MonitorInfo mini

 

PastedGraphic-1 

 

 

cz

 

 

Reklama

 

po polsku po polsce 1

 

SC Corporate Services Sp 1