Artykuły
  • Register

Kontynuując cykl artykułów o nauczycielach, którzy w okresie międzywojennym pracowali na Rówieńszczyźnie, a w latach 1939–1941 doznali sowieckich represji, proponujemy Państwa uwadze kolejny szkic biograficzny.

Są w nim opisane losy Juliana Króla – kierownika szkoły w Konstantynówce w powiecie sarneńskim.

Julian Król urodził się w 1898 r. w Wielkiej Wsi w powiecie miechowskim (obecnie województwo małopolskie) w wielodzietnej chłopskiej rodzinie. W aktach archiwalnych, na podstawie których napisano ten szkic, brakuje wiadomości o jego rodzicach. Wiadomo natomiast, że Julian miał pięciu braci: Jana (ur. w 1901 r.), Antoniego (ur. w 1903 r.), Piotra (ur. w 1908 r.), Stanisława (ur. w 1914 r.) i Mieczysława (ur. w 1916 r.) oraz dwie siostry: Helenę (ur. w 1896 r.) i Marię (ur. w 1906 r.). Większość jego krewnych zajmowała się rolnictwem і mieszkała w powiecie kieleckim. Antoni pracował jako weterynarz.

Nie wiemy, na której uczelni Julian Król zdobył wykształcenie pedagogiczne, wiadomo jednak, że w sierpniu 1930 r. skierowano go na stanowisko nauczyciela do wsi Duże Siedliszcze w powiecie kostopolskim (obecnie rejon berezieński w obwodzie rówieńskim). We wrześniu tegoż roku inspektor szkolny i prezes powiatowego oddziału Związku Strzeleckiego Edward Skurupa powierzył mu kierowanie lokalnym ośrodkiem tej organizacji. Do 1933 r. Julian Król łączył pracę w szkole z nauczaniem członków Związku Strzeleckiego historii, geografii, matematyki, języka polskiego i podstaw rolnictwa.

Krol 5

Po przeprowadzce do Konstantynówki kontynuował swoją działalność w miejscowym ośrodku Związku Strzeleckiego. W poprzednich artykułach niejednokrotnie wspominaliśmy o tej organizacji, która miała na celu przygotowanie młodzieży do służby w Wojsku Polskim i wychowanie w duchu patriotycznym.

Krol 1

Julian Król był kolegą i prawą ręką sołtysa Konstantynówki Feliksa Dąbrowskiego. Ten nigdy nie wykazywał lojalnego stosunku do Ukraińców, wręcz przeciwnie – często stosował wobec nich przemoc fizyczną. Julian był odpowiedzialny za ideologię. We wrześniu 1939 r. próbował zachęcić miejscową ludność ukraińską do wystąpienia po stronie Polski. Gdy dowiedział się o wkroczeniu Armii Czerwonej do Sarn, zwołał zebranie w Konstantynówce i prosił ludzi o modlitwę, aby Bóg rozwiał tę czarną chmurę nadchodzącą ze wschodu, zachęcał ich także do obrony obiektów wojskowych, znajdujących się na terenie powiatu sarneńskiego.

O tym przypadku od razu dowiedzieli się przedstawiciele sowieckich organów represyjnych, których poinformowali miejscowi mieszkańcy oburzeni polityką polskich władz. Jednak ze względu na to, że sowietom brakowało własnych pracowników, musieli na jakiś czas zostawić w pracy fachowców II Rzeczypospolitej. Mimo protestów mieszkańców Konstantynówki Juliana Króla powołano na dyrektora miejscowej szkoły.

9 kwietnia 1940 r. Sarneński Oddział Rejonowy NKWD aresztował Juliana Króla i osadził go w więzieniu NKWD w Równem. Przed aresztowaniem Julian razem z żoną Heleną (c. Norberta, z domu Garbowska, ur. w 1905 r.,) mieszkał w Konstantynówce. W tym czasie ich obie córki – Julia (ur. ok. 1924 r.) i Irena (ur. ok. 1926 r.) – mieszkały w Sarnach przy ulicy Czapajewa 54.

Krol 15

Podczas aresztowania Julianowi skonfiskowano 22 przedmioty: «zegarek kieszonkowy «Mozyr», portfel skórzany, 87 sowieckich rubli 48 kopiejek, portmonetka stara skórzana, jedno lusterko kieszonkowe, kozik, muszkiet drewniany, ołówek z końcówką…» W trakcie rewizji do rąk funkcjonariuszy NKWD trafił odbiornik radiowy i akumulator. Nauczycielowi zabrano także podręczniki szkolne. Pracownicy NKWD spalili je 1 lipca 1940 r., ponieważ nie miały wartości dla prowadzonego śledztwa.

Krol 14

Dokumenty skonfiskowane Julianowi Królowi podczas aresztowania

Krol 10

Krol 12

Krol 13

Ulotka skonfiskowana Julianowi Królowi podczas aresztowania

Dochodzenie w sprawie Juliana Króla prowadził oficer operacyjny Sarneńskiego Oddziału Rejonowego NKWD Kowtun. Na pierwszym przesłuchaniu, które odbyło się 12 kwietnia 1940 r., przede wszystkim interesował się, jak obchodzona była w Konstantynówce 16. rocznica zwycięstwa Polski nad bolszewikami. Śledczy wiedział, że to właśnie Julian podczas obchodów wygłaszał referat o tych historycznych wydarzeniach. Więzień nie zaprzeczał, że uroczystości, które odbywały się w 1936 r., zaczynały się od jego przemówienia. Śledczy wiedzieli też o tym, że Julian był członkiem Szlachty Zagrodowej w Konstantynówce. Oskarżano go o kierowanie ośrodkiem tej organizacji, jednak na jednym z przesłuchań okazało się, że organizacją dowodził sołtys Feliks Dąbrowski, a Julian był sekretarzem. Według więźnia organizację założono w celu nawrócenia prawosławnych Ukraińców na katolicyzm. Odpowiadając na pytania śledczego o metodach nawrócenia na katolicyzm ludności lokalnej Julian odpowiedział, że Feliks Dąbrowski niejednokrotnie straszył mieszkańców Konstantynówki deportacją w głąb Polski, jeśli nie przejdą na katolicyzm. Jako sekretarz Szlachty Zagrodowej Julian otrzymywał żywność i artykuły przemysłowe, które rozdawał dzieciom członków organizacji. W ten sposób przełożeni organizacji próbowali motywować Ukraińców do wstąpienia do organizacji, której członkami mogli być wyłącznie katolicy.

Jednak decydującym w sprawie Juliana Króla było oskarżenie go o to, że «aktywnie walczył przeciw ruchowi rewolucyjnemu». W 1932 r. Julian Król był świadkiem podczas politycznego procesu sądowego w sprawie członka Komunistycznej Partii Zachodniej Białorusi Mykoły Babija (zgodnie z protokołem przesłuchania z 20 maja 1940 r., w 1940 r. Mykoła Babij mieszkał w Klesowie, a jego żona z dziećmi Małym Siedliszczu). Julian Król powiedział wówczas sędziemu, że wśród mieszkańców wsi krążą rozmowy o tym, że Babij jest aktywnym działaczem organizacji komunistycznej і nie może przebywać na wolności ani jednego dnia. W 1940 r. Mykoła Babij był zastępcą sekretarza Klesowskiego Rejonowego Komitetu Wykonawczego. W maju był świadkiem w sprawie Juliana Króla.

W chwili zakończenia śledztwa Julian Król przebywał w więzieniu w Ostrogu. Decyzją Kolegium Specjalnego NKWD ZSRR z dnia 25 października 1940 r. został skazany na osiem lat pozbawienia wolności. Karę odbywał w obozie «Uchtiżemłag».

Według postanowienia Prokuratury Obwodu Rówieńskiego z dnia 31 lipca 1989 r. bohater tego tekstu został zrehabilitowany. Dalsze losy Juliana Króla i jego rodziny są nam nieznane.

Fotografie skonfiskowane Julianowi Królowi podczas aresztowania

Krol 3

Krol 4

Krol 7

Krol 6

Krol 8

Krol 9

Tetiana SAMSONIUK

P. S.: Materiały rubryki «Ocaleni od zapomnienia» zostały opracowane przez Tetianę Samsoniuk na podstawie akt radzieckich organów ścigania, przechowywanych w Państwowym Archiwum Obwodu Rówieńskiego, w zbiorach Zarządu KGB Ukraińskiej SRR w Obwodzie Rówieńskim (1919–1957) oraz w Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. Będziemy wdzięczni, jeżeli odezwą się Czytelnicy, krewni lub bliscy bohaterów naszej rubryki, którzy posiadają o nich dodatkowe informacje.

CZYTAJ TAKŻE:

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: MICHAŁ MICKIEWICZ

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: STANISŁAW CAŁA

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JAN JUCZEWSKI

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: JEWLAMPIJ HRYHORJEW

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: WALERIAN ŚLIWIŃSKI

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: NINA OSSOWSKA

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: OLIMPIUSZ MAZUR

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: MECHEL GLASS

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: ALEKSANDER ZGLINICKI

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: EDWARD CHLEBIK

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: TADEUSZ ŚCIWIARSKI

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: CZESŁAW BOGDANOWICZ

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: WACŁAWA CAŁOWA

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: MARIAN STAWIARZ 

OCALENI OD ZAPOMNIENIA: MYKOŁA PRYSIAŻNIUK

 

FB

Biblioteka MW

Jency wrzesnia 1939 foto 240 2

dzien

Informacja

logoGranica

 

 

 

 Kursy walut

Konkursy, festiwale, wydarzenia

gaude2017

 

Partnerzy

 

LOGO MonitorInfo mini

 

PastedGraphic-1 

 

 

cz

 

 

Reklama

 

po polsku po polsce 1

 

SC Corporate Services Sp 1