Artykuły
  • Register

54

Ten materiał można byłoby nadrukować pod rubryką «Z innych wydań», a mianowicie literackiego wydania czasopisma «Ojczyzna».

W poprzednim roku, w czasopiśmie tym w №1-2 opublikowano artykuł Tamary Lewickiej, naukowca Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego, o tytule «Droga krzyżowa  Janusza Radziwiłła, ostatniego wołyńskiego ordynata na Ołyce». Chciałbym podzielić się głównymi faktami, które zaczerpnąłem z «Ojczyzny». Jednocześnie cieszy mnie myśl, że przyciągnę uwagę czytelników do popularnych wydań, zapomnianych w dzisiejszych czasach — czasach niedostatku i telewizora.

Janusz Radziwiłł (1880-1967) był jednym z przedstawicieli arystokratycznych rodów, które upadały, ale u kogo rozsądek i autorytet były niezaprzeczalne, służyli przedwojennej Polsce, w której książę był posłem i senatorem, przewodniczącym Komisji Spraw Zagranicznych Senatu (1935-1939), człowiekiem, który miał ścisłe rodzinne powiązania z panującymi wówczas dynastiami Europy. Jeszcze w poł. XVIII w. pod patronatem książąt Radziwiłłów znajdowało się ponad 2,5 mln. osób, 23 zamki, 426 miast i 2023 wioski z mieszkańcami.

Nastał wrzesień 1939 roku. Wojna. 5 września książę Janusz był w Ołyce pełnomocnikiem ds. zaopatrzenia frontu w furaż i żywność. To tutaj kończy swoje pełnomocnictwo i stanowisko w polskim rządzie, to tutaj prezydent Ignacy Mościcki, premier, minister spraw zagranicznych i głównodowodzący podejmują decyzję o oporze przed Niemcami na Wołyniu, w Galicji, jednak 17 września do wojny przyłącza się ZSRR.

Książę Radziwiłł nie wyjeżdża za granicę, zostaje w zamku, licząc na autorytet wśród prostego ludu, na wsparcie w miejscu, gdzie zorganizował obróbkę drewna, produkcję parkietu, spółdzielnie, zapoczątkował hodowlę koni, w miejscu, gdzie Radziwiłłowie otworzyli szpital i przedszkole. Nie mógł zostawić i uciekinierów z centralnej Polski, rodziny. Niestety 20 września Radziwiłłowie z Ołyky zostają aresztowani przez NKWD. Janusza Radziwiłła osadzono na Łubiance, gdzie przesłuchiwał go sam Ławrientij Beria, chcąc wykorzystać autorytet księcia w stosunkach z Niemcami, z politykami całej Europy, którzy starali się o zwolnienie Radziwiłła. I udało się: cała rodzina powróciła do Warszawy. Niedługo po tym, książę był już w Berlinie.

Jednak w 1944 r. Janusz Radziwiłł został ponownie aresztowany. Znów Łubianka, a tam areszt domowy, więzienie, choć z łagodniejszymi warunkami dla osadzonych, śmierć żony. Dopiero w 1847 r. zezwolono mu na powrót do Warszawy. Mieszkał tam w ciasnym jednopokojowym mieszkaniu i pisał wspomnienia. Zmarł w 1967 roku.

Tamara Lewicka przedstawia szereg interesujących faktów, dotyczących rodziny Radziwiłła, zwłaszcza żony i jej śmierci, synów, rodzinnych związków Radziwiłłów i Kennedy — rodziny prezydenta USA.

W te fakty nie będę się zagłębiał. Chciałbym, żeby czytelnik zapoznał się z nimi osobiście, w czasopiśmie «Ojczyzna» i Muzeum Artystycznym, gdzie w stałej ekspozycji znajduje się oryginał portretu ostatniego gospodarza Ołyckiego Zamku wykonany przez Wojciecha Kossaka.

Walerian TYNCZUK
FB

Biblioteka MW

Jency wrzesnia 1939 foto 240 2

dzien

Informacja

logoGranica

 

 

Konkursy, festiwale, wydarzenia

gaude2017

 

Partnerzy

 

LOGO MonitorInfo mini

 

PastedGraphic-1 

 

VolynMedia

 

cz

 

tittle

Reklama

 

po polsku po polsce 1

 

SC Corporate Services Sp 1